Anna frå Svandalsflona

Stikkord

, , , , ,

1933 Blant disse fru Svandalsflona (mor til Anna ?) og lensmann Grimstad heilt til venstre. (foto. Kraftmuseet, Tyssedal)

Ho heitte Anna og budde bortom kyrkja i Røldal og var åleine i det gamle huset ho eigde. Anna Svandalsflona. Ho ville fortelje litt om seg sjølv. Det var kaldt denne februardagen for nokre tiår sidan. Anna sat i det vetle stova si, ho venta på meg og ho fraus. Helsa var skral og ho var ikkje ung lenger. Eg trur ho følte at ho skulle syngje det siste verset om seg sjølv. Men ho sa ikkje noko om det. Ho ba meg legge ved i ovnen, ho fekk ikkje varmen slik ho ynskte. Veden var ikkje heilt tørr, men det blei betre etterkvart.
Ho fortalde om eit langt liv på Svandalflona Skysstasjon, den gamle store gule bygningen like på oppsida av vegen. Det hadde vore so mange «færanes folk» som ho sa. Den gamle skyssstasjonen hadde hatt mykje å seie for folk langs vegen. Om mat, ein pause, ei kvilestund fra holete grusveg. Anna sa litt om det. Ho blei gift og skild. Ingen born.  Ei tid hadde ho budd i Oslo, ho var austpå då krigen kom i 1940. Og det var dette ho så gjerne ville seie noko om. Ho var på Dombås då Kong Håkon hadde kommet. Ho hadde servert kongen, ho hadde opplevd bombinga, redselen og at ho sjølv hadde klart å holde hovudet nokonlunde kaldt. Det hadde ikkje vore lett. Det smalt og rista. – Det var midt i april, eg trur det var den 15.april, berre ei snau veke etter at tyskarane okkuperte landet, fortalde ho.

Kongen og dei som følgde kom se vekk og Anna fortalde om nervepirrande timar då tyskarane kom. Fallskjermsoldatar trudde ho det var. Plutselig sa ho ikkje meir, ho skutta seg og ba meg henta kaffi frå ei termoskanne . Eg la eit teppe over beina hennas, ho fekk ikkje varmen i seg. Så fortalte litt meir, men ikkje om dei vonde timane, eg noterte ikkje, veit ikkje heilt kvifor. Eg tok fram kameraet, ville ta bilder. Ho sa ikkje noko, eg tok nokre få og sa til sist at dette ville eg sjølvsagt skrive om i avisa. Men då protesterte Anna høgt. – Nei, eg vil ikkje noko avis, nei, nei, nei. Noko so narraktig vil eg ikkje. Eg ville berre fortelje deg noko, eg hadde høyrt at du var ein kar som du kunne snakke med. Ikkje eit ord i avisa. Ikkje tale om. Sa Anna Svandalsflona.

Fleire tiår er gått. Eg skreiv naturlegvis ingenting i avisa. Det er og ein menneskerett å ikkje havne i avisa. Eg klarte å rote vekk filmen i svart /kvitt og ettersom åra har gått har sjølve historien om Anna falma – eg skulle ikkje fortelje den. Men no tar eg sjansen på at Anna tilgjer meg så lenge etter. No kan eg berre nokon bruddstykker av det du fortalde. Eg hugsar ikkje alt.  Men det var ei god stund i den vesle stova di, Anna.

Reklamer